arrow_back
 

¿Que pasos segue o CIS para facer unha enquisa?

1) O deseño da enquisa: os obxectivos, o universo, a mostra e o cuestionario

2) A recollida de datos ou traballo de campo

3) Procesamento dos datos

4) A publicación dos resultados: ¿Como se dan a coñecer os resultados das enquisas do CIS?

 

1) O deseño da enquisa: os obxectivos, o universo, a mostra e o cuestionario

Os obxectivos da enquisa: ¿sobre que temas investiga o CIS?

Para comezar a facer unha enquisa é preciso definir os seus obxectivos: sobre que tema ou temas se queren coñecer as actitudes e opinións da cidadanía.

O CIS ten como obxectivo afondar no coñecemento das actitudes e os comportamentos da sociedade española, así como medir a súa estabilidade ou cambio no tempo. Ao longo da súa traxectoria realizáronse preto de 2000 enquisas sobre temas moi diversos.

A definición do universo (poboación de interese) e a elaboración da mostra: ¿a quen se pregunta?

O universo da enquisa é a poboación da cal se quere obter información. As enquisas do CIS teñen xeralmente como universo, ou poboación obxecto de estudo, a poboación con nacionalidade española maior de 18 anos, pero en ocasións diríxense a toda a poboación que reside en España (e, polo tanto, inclúen a poboación estranxeira). Tamén realiza enquisas cuxo universo é a poboación nova (definida xeralmente como aquela con idades comprendidas entre os 15 e os 29 anos) ou outro subgrupo da poboación.

Como non é posible entrevistar a toda a poboación, é preciso facer unha selección, unha mostra de persoas ás que realizar a enquisa. O CIS segue os procedementos científicos necesarios para obter mostras representativas. Respectar estes procedementos é crucial para poder utilizar os datos obtidos na enquisa para describir e analizar a poboación da que foi extraída, sempre tendo en conta que existe unha marxe de erro (cuxa magnitude figura na ficha técnica de cada enquisa.).

Aínda que o tamaño e as características da mostra varían en función dos obxectivos dunha enquisa, as enquisas do CIS adoitan ter unha mostra mínima de 2500 individuos.

A redacción do cuestionario: ¿como se pregunta?

Os cuestionarios consisten nunha serie de preguntas que serven para solicitar as opinións da cidadanía sobre diferentes temas; no caso do CIS, trátase fundamentalmente de carácter social e político. Ademais, pregúntase sobre características das persoas entrevistadas (sexo, idade, nivel de estudos, ocupación), dado que un dos obxectivos é descubrir se existen diferenzas no que opinan cada un deses grupos. No ficheiro de datos das enquisas non se conserva ningunha información que permita a identificación das persoas que participaron nelas.

O persoal técnico do CIS elabora os cuestionarios a partir dunha coidada tarefa de documentación que inclúe a consulta tanto de estudos anteriores realizados no CIS e noutras institucións coma de estudos deseñados por organismos internacionais dedicados á realización de enquisas.

No deseño das preguntas ponse un especial coidado en que todas elas sexan comprendidas por todas as persoas entrevistadas, independentemente do seu nivel de formación ou calquera outra característica. Tamén en que sexan equilibradas e non incorporen na súa redacción ningún tipo de nesgo.

Na maior parte das preguntas que realiza o CIS, as opcións de resposta figuran no cuestionario e aparecen asociadas cun código numérico, que é o que se reflicte no ficheiro de datos.

Hai outras preguntas do cuestionario sen opcións de resposta prefixadas, como por exemplo a que se inclúe en todos os barómetros mensuais do CIS, na que se pide ás persoas ás que se fai a enquisa que expresen, coas súas propias palabras, cales cren que son os tres principais problemas de España. Posteriormente, no CIS clasifícanse todas esas respostas (o que se denomina "proceso de codificación"). Desta forma é posible agrupar todas as que se refiren ao "paro", a "a vivenda", a "a inmigración", para poder contabilizar o número de mencións de cada un destes temas.

 

2) A recollida de datos ou traballo de campo

A recollida de datos, denominado tamén traballo de campo, consiste na aplicación do cuestionario ás persoas que forman parte da mostra.

Os enquisadores e enquisadoras que aplican as enquisas do CIS percorren as seccións censuais incluídas na mostra, seguindo unhas rutas aleatorias, e contactan cos cidadáns nas súas casas, co fin de recoller as súas opinións sobre o tema obxecto da enquisa.

A cooperación destas persoas, aceptando realizar a entrevista, é fundamental para que os resultados da enquisa recollan as opinións de toda a cidadanía.

A colaboración das persoas seleccionadas para participar nunha enquisa do CIS é voluntaria, pero fundamental para conseguir que os seus resultados reflictan as opinións do conxunto da sociedade.

A enquisa non é un exame, e non hai respostas correctas ou erróneas: buscamos a súa opinión sincera ao contestar. En calquera momento da entrevista a persoa entrevistada pode elixir non contestar algunha pregunta se así o desexa.

Todas as respostas son anónimas, protexidas polas leis do segredo estatístico e de protección de datos. As respostas utilízanse de forma agregada, sen referencias individuais de ningún tipo. Non se conserva ningún dato persoal ou identificador de quen respondeu, e, unha vez gravada a información que conteñen, os cuestionarios son destruídos.

O CIS realiza labores de supervisión e inspección do proceso de realización das entrevistas, para garantir así a calidade dos datos que recolle. Por este motivo, solicita o número de teléfono das persoas entrevistadas, pero este dato utilízase exclusivamente co fin de que o CIS poida realizar inspeccións co obxecto de comprobar se efectivamente se realizou unha entrevista á devandita persoa.

 

3) Procesamento dos datos

Unha vez rematado o proceso de recollida de datos procésase toda a información obtida a partir das respostas dos cuestionarios.

Para poder coñecer os resultados e analizar as opinións da cidadanía sobre o tema da enquisa hai que gravar a información obtida. Un ficheiro ou matriz de datos é a estrutura na que quedan reflectidas as respostas que as persoas entrevistadas dan a cada pregunta do cuestionario dunha enquisa.

Nos ficheiros, cada fila corresponde a un cuestionario (unha persoa á que se lle fixo a enquisa) e nas columnas sitúase cada unha das preguntas que se lle realizaron. Na intersección de ambas as dúas figura a resposta concreta que a persoa enquisada proporcionou a cada pregunta do cuestionario. O ficheiro final de datos nunca contén información que permita a identificación das persoas enquisadas.

Estrutura dun ficheiro de datos

N.º cuestionario Provincia Municipio Sexo Idade N.º fillos Valoración da situación económica Valoración do ensino público (0-10) Valoración do labor dos profesores Grao de acordo cos contidos da Lei orgánica da educación
 0001 Murcia Ojós Home 18 0 Regular 3 Regular Moi de acordo
 0002 Barcelona Masnou Muller 78 2 Mala 6 Mala Bastante de acordo
 0003 Badaxoz Mérida Muller 45 2 Mala 7 Boa Non sabe
 ...                  
 ...                  
 2499                  
 2500 Zaragoza Calatayud Home 32 1 Boa 5 Boa  

A partir da información gravada no ficheiro de datos, obtéñense os resultados das enquisas.

 

4) A publicación dos resultados: ¿Como se dan a coñecer os resultados das enquisas do CIS?

O CIS presenta os resultados das súas enquisas tanto en documentos que conteñen os datos xa procesados coma a través das matrices ou ficheiros nos que se gravan os datos.

a) Documentos que conteñen os datos xa procesados (ou tabulados):

  1. Documento de "resultados", coa relación de frecuencias de cada pregunta, é dicir, o número de ocasións nas que se produciu cada resposta, e a porcentaxe que isto supón respecto ao total de persoas ás que se lle realizou a devandita pregunta.
  2. Documento de "cruces" de todas as preguntas do cuestionario por variables sociodemográficas (sexo, grupo de idade, tamaño de hábitat, nivel de estudos), políticas (ideoloxía e recordo de voto) e socioeconómicas (condición e estatus socioeconómico). A partir destes documentos pódese saber, por exemplo, se os homes teñen opinións similares ás mulleres, ou se hai diferenzas entre novos e maiores en relación ao tema sobre o que trata a enquisa.

Nun primeiro momento, estes documentos preséntanse na páxina web do CIS na súa versión provisional, nos documentos chamados "avances de resultados".

Posteriormente, realízase unha revisión exhaustiva de todos os datos para detectar calquera posible erro antes de que o ficheiro pase a formar parte do Banco de datos do CIS. Despois de revisar todos os datos e realizar o proceso de verificación, depuración e anonimización, o estudo pasa ao Banco de datos do CIS e o ficheiro de datos queda a disposición do público. A lei que regula o funcionamento do CIS establece uns prazos concretos para cada un destes pasos en función do tipo de enquisa de que se trate.

b) Ficheiros ou matrices de datos, nos que figuran todas as respostas ofrecidas polas persoas entrevistadas, unha vez realizado o proceso de depuración, validación e anonimización

As persoas que queren analizar en profundidade os resultados dunha enquisa adoitan utilizar o ficheiro de datos, xa que isto lles permite realizar calquera tipo de cruzamento de información (preguntas) ou, por exemplo, no caso das enquisas que conteñen información sobre intención de voto, poder probar distintos tipos de estimación dos resultados electorais.

c) Documentación técnica:

  1. Ficha técnica coas principais características de cada enquisa: (poboación obxecto de estudo, data de realización do traballo de campo, tamaño da mostra deseñada e da mostra realizada, características do deseño da mostra, e, se é o caso, información sobre a utilización de coeficientes de ponderación para o tratamento dos datos).
  2. Xunto cos ficheiros ou matrices de datos, proporciónase o cuestionario literal aplicado, así como o libro de códigos.
  3. Nalgunhas ocasións, cando as enquisas realizadas revisten unha especial complexidade, proporciónase un informe metodolóxico no que se explican características técnicas específicas da enquisa.